بازارهای سرمایه گذاری گردشگری ایران

بازارهای سرمایه گذاری گردشگری ایران كنفرانس سرمايه گذاري گردشگري 
نويسنده: پرستو فخاريان

دنياي اقتصاد، پرستو فخاريان: سرمايه‏گذاران خارجي فعال در زمينه‏هاي گردشگري و هتلداري، نمايندگاني از شرکت هايي همچون هتل‏هاي آکور، هتل‏هاي روتانا، لينک‏مي، عربيا مانيتور، دوتچه هاسپيتاليتي، اينکوبما، TRI هاسپيتاليتي، گروه ZAS، هتل‏هاي ملينا و… ديروز و امروز در جريان همايشي در هتل اوين گرد هم آمده‏اند تا تجارب خود را درباره بازار ايران با يکديگر به اشتراک بگذارند، چالش‏هاي اين بازار را بررسي کنند و در راستاي امکان‏سنجي سرمايه‏گذاري در اين بازار اقدام کنند.
رئيس سازمان ميراث‏فرهنگي، صنايع‏دستي و گردشگري در آغاز اين همايش ضمن تبيين ديدگاه دولت ايران نسبت به سرمايه‏گذاري خارجي در کشور گفت: «اگرچه گردشگري ايران قبل از برجام به‏دلايلي چون رويدادها و رخدادهاي خواسته يا ناخواسته بين‏المللي و سياست ها و تصميمات مغرضانه برخي از دولت‏هاي خارجي که اجتناب از سفر به ايران را ترغيب و تشويق مي‏کردند، در برهه‏اي از زمان با کاهش تعداد گردشگران ورودي مواجه شد، اما جذابيت‏هاي ذاتي و پويايي فرهنگي تاريخ و تمدن اين سرزمين به‏عنوان يک ظرفيت و انرژي نهفته، اکنون با گشايش در فضاي بين‏المللي آزاد شده و ميزان تقاضاي ملت‏ها و کوشش‏ها و کشش‏هاي گردشگران جهاني براي گردشگري در ايران افزايش يافته است.»
احمدي پور با بيان اينکه مشارکت سرمايه‏گذاران داخلي و خارجي و اجراي طرح هاي گردشگري براي ما اولويت دارد و فراهم آوردن فضاي مناسب براي معرفي فرصت‏هاي بالقوه سرمايه‏گذاري در ايران اسلامي از اهداف دولت تدبير و اميد است، يادآور شد: «در ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي تصويب سه پروژه تدوين بسته حمايت از کارهاي توليد صنايع‏دستي و فرش، ايجاد ظرفيت‏هاي جديد در هتلينگ و تدوين بسته حمايت از گردشگري مورد توجه قرار گرفته است.» معاون رئيس جمهوري در حاشيه اين همايش نيز ضمن ديدار با مدير منطقه خاورميانه و آفريقاي گروه هتل‏هاي آکور، آمادگي ايران را براي ساخت هتل‏هاي فرودگاهي در ديگر فرودگاه‏‏هاي کشور اعلام کرد.

سياست هايي براي جذب سرمايه خارجي
مديرکل دفتر سرمايه‏گذاري خارجي وزارت اقتصاد نيز در اين کنفرانس بين‏المللي، بر نقش مهم سرمايه‏گذاري خارجي در اقتصاد ايران تاکيد کرد و گفت: «ايران يکي از جذاب‏ترين کشورها براي سرمايه‏گذاري در زمينه گردشگري است از اين رو ما با سياست هايي که اتخاذ کرده‏ايم سرمايه‏گذاران را به اين کار تشويق مي‏کنيم.» احمد جلالي با اشاره به برخي از اين سياست ها افزود: «ما نظام مالياتي رقابتي داريم؛ صندوق توسعه ملي تاسيس کرده‏ايم براي کمک به سرمايه‏گذاري بخش خصوصي؛ مناطق آزاد براي فعاليت‏هاي اقتصادي داريم و…. همچنين ارائه ساختار حقوقي مناسب در اين راستا و جلوگيري از ماليات‏هاي مضاعف بخشي از تعهدي است که دولت ها براي توسعه سرمايه‏گذاري‏ها به عهده دارند.» وي خاطرنشان کرد: «دسترسي به بازار ۴۵۰ميليون نفري همسايه‏ها، نيروي کار جوان، قيمت رقابتي در توليد مواد اوليه، شرايط و اقليم مناسب و همچنين زيرساخت‏هاي موجود مواردي هستند که باعث مي‏شوند ايران زمينه‏اي براي فعاليت سرمايه‏گذاران باشد.» اين مقام مسوول در پايان از سرمايه‏گذاران دعوت کرد که به فرصت‏هاي موجود عرصه گردشگري و هتلداري ورود پيدا کرده و در آنها سرمايه‏گذاري کنند.

چالش سرمايه گذاران با قيمت هاي دستوري
کريستوفر هيوت، مدير ارشد TRI هاسپيتاليتي، در جريان نخستين پنل تخصصي اين کنفرانس به عنوان «چشم‏انداز اقتصادي ايران» با نگاهي موشکافانه به بازار گردشگري کشورمان گفت: «شکي نيست که اين کشور پتانسيل بسياري براي گردشگري دارد. با اين حال هنوز چالش‏هايي در اين زمينه به چشم مي خورد و عدم امکان استفاده از کارت‏هاي اعتباري يکي از اين چالش‏ها است.» او ضمن اشاره به سهم ۳/ ۲ درصدي اين صنعت در GDP ايران خاطرنشان کرد: «فقدان نقدينگي و عدم اطمينان از بازگشت سرمايه، چالش‏هايي است که پيش‏روي سرمايه‏گذاران قرار گرفته.» هيوت نرخ‏گذاري دستوري را نيز مانعي در مقابل ورود سرمايه‏هاي خارجي به صنعت هتلداري ايران دانست و تصريح کرد: «در هتل‏هاي لوکس لازم است گاهي قيمت‏ها خيلي بالاباشد اما وقتي هتلدار مي‏بيند که خودش نمي‏تواند در اين زمينه قيمت‏گذاري کند، به سرمايه‏گذاري در اين بخش ورود نخواهد کرد. البته مي‏دانم که تعدادي از مالکان داخلي هتل‏ها در حال رايزني براي آزادسازي اين نرخ هستند اما تاکنون به صورت عيني چيزي مشاهده نکرده‏ايم و اتفاقي نيفتاده است.»
او از تهران، تبريز، اصفهان، شيراز و مشهد به عنوان ۵ بازار مهم سرمايه‏گذاري گردشگري و هتل سازي در ايران نام برد. به باور مدير ارشد TRI هاسپيتاليتي، اگرچه تهران در سال ۲۰۱۵ رقم ۲/ ۱ ميليون گردشگر خارجي را ثبت کرده اما بازار هتل در اين شهر ناديده گرفته شده است. او در اين باره تصريح کرد: «تهران نياز به ۲هزار اتاق هتل دارد.» هيوِت ايجاد هتل‏هاي لوکس و در کنار آن هتل‏هاي کم‏ستاره را از فرصت‏هاي سرمايه‏گذاري تهران برشمرد.وي درباره اصفهان نيز گفت: «مسوولان اين شهر تلاش مي‏کنند که اصفهان تبديل به مقصدي بي‏بديل شود.» به گفته هيوِت تقاضاي هتل در اين شهر بيشتر داخلي و شرکتي است و ايجاد هتل‏هاي سنتي و کوچک در اطراف نقش جهان، از جمله فرصت‏هاي سرمايه‏گذاري در اصفهان به شمار مي‏رود.
مدير ارشد TRI هاسپيتاليتي از مشهد نيز به عنوان بزرگ ترين بازار هتل ايران ياد کرد و افزود: «اين شهر به خاطر زيارتگاهي که دارد گردشگران داخلي و خارجي بسياري را به خود جذب مي‏کند و همين باعث شده ظرفيت هتل‏هاي مشهد بين ۶۰تا ۶۵درصد در سال اشغال باشد.» وي با بيان اينکه از فضاهاي حرم امام رضا در مشهد به درستي استفاده نمي‏شود، اين موضوع و بازسازي هتل‏ها را ازجمله فرصت‏هاي سرمايه‏گذاري در اين شهر عنوان کرد. هيوِت پيش‏بيني کرد که به دليل رشد فضاهاي تفريحگاهي، مشهد به زودي ميزبان گردشگران غيرزيارتي نيز باشد و از اين حيث نيز گردشگري اين شهر توسعه يابد. وي در ادامه سخنانش، شيراز را دروازه آثار باستاني ايران خواند و تصريح کرد: «بازار هتل در اين شهر متنوع است. از سوي ديگر گردشگري پزشکي نيز در اين شهر اهميت دارد.» براساس تحقيقات اين فعال بخش خصوصي، در مرکز شهر شيراز نياز به هتل‏هاي سنتي بيشتري احساس مي‏شود و لازم است هتل‏هاي ميان‏مقياس در اين منطقه ايجاد شود. مدير ارشد TRI هاسپيتاليتي بر اهميت تبريز نيز به دليل نزديکي به عراق و ترکيه تاکيد کرد و گفت:‏ «تعداد هتل‏ها در اين شهر محدود است و سالانه ۷۰درصد هتل‏ها اشغال هستند که بيشتر بازار داخلي و شرکتي را به خود اختصاص مي‏دهند.» او ايجاد هتل‏هاي ميان مقياس را در تبريز نيز به سرمايه‏گذاران توصيه کرد.

سرمايه‏گذاران خارجي چه مي خواهند؟
چهار مديرعامل از چهار شرکت روتانا، اکور، لينک‏مي و دوتچه هاسپيتاليتي نيز در پنل تخصصي مديران عامل، فرصت‏ها و چالش‏هاي صنعت گردشگري ايران، قابليت‏ سازگاري و انتظارات در اين زمينه را به بحث گذاشتند. استيون داينس، مديرعامل اجرايي خدمات هتلي آفريقا و خاورميانه آکور، در اين پنل با اشاره به اينکه ايران بيش از آنکه فکر مي‏کنيم از نظر عملياتي براي سرمايه‏گذاري آماده است، تصريح کرد: «ايران همچنين از نظر آموزشي نيز اقدامات مختلفي را در عرصه هتلداري و گردشگري صورت داده است و از اين حيث نيز آمادگي دارد.»او چالش اصلي در زمينه سرمايه‏گذاري در هتلداري ايران را عدم آشنايي سرمايه‏گذاران با اپراتورهاي ايراني دانست و با اشاره به پروژه ساخت هتل فرودگاهي در فرودگاه امام خميني گفت: «در آن پروژه يک بانک ايراني اين ريسک را پذيرفت که هتلي را ايجاد کند و پس از آن به آکور براي اداره و راه‏اندازي آن اعتماد کرد. همين باعث توسعه آن بخش شد.»
داينس ضمن تاکيد بر نياز ايران مبني بر برندسازي، شهرهاي مذهبي ايران را در جذب گردشگر مهم ارزيابي کرد. مديرعامل اجرايي خدمات هتلي آفريقا و خاورميانه آکور با اشاره به فاصله‏اي که بين ابراز علاقه سرمايه‏گذاران خارجي به سرمايه‏گذاري در گردشگري ايران و انجام قطعي آن وجود دارد، تصريح کرد: «آنچه باعث مي‏شود اين فاصله از بين برود، اين است که دولت ايران نشان دهد هر اتفاقي که بيفتد، گردشگري به هرحال اولويت آنها خواهد بود. اين امر باعث ايجاد اعتماد مي‏شود.» او با يادآوري اهميت گردشگران داخلي اظهار کرد: «ما اغلب مي‏خواهيم گردشگران خارجي را جذب کنيم درحالي که بازار داخلي بسيار اهميت دارد. در واقع حوزه بسيار گسترده‏اي در اين زمينه وجود دارد که بايد از آن بهره گرفت. از سوي ديگر ايران در بخش گردشگري محلي نيز ظرفيت‏هاي بسيار خوبي دارد.» داينس در بخش پاياني سخنانش روشن‏سازي برنامه هاي دولت ايران را مقدمه‏اي براي توسعه سرمايه‏گذاري‏هاي خارجي در اين زمينه عنوان و تاکيد کرد: «همچنان براي سرمايه‏گذاران قطعيتي وجود ندارد.»
باسم ترکاوي، مديرعامل اجرايي لينک مي گلوبال که از سال گذشته دفتري در ايران افتتاح کرده، نيز در اين پنل در پاسخ به اين سوال که چرا هم‏اکنون موقعيت ايران براي توسعه هتلي مناسب است، تصريح کرد: «برخي موارد خارج از دست ما است؛ مانند وضعيت سياسي و تنش‏هاي موجود که البته نقش مهمي در دور نگه داشتن ايران از گردشگري ايفا کرد. با اين همه تغييراتي را شاهد بوديم و مي‏توانيم اميدوار باشيم که ساير چالش‏هاي موجود نيز کم‏رنگ شود.» وي ادامه داد: «در اين ميان چيزهايي هم در دست ما است؛ اينکه ريسک و به اين بازار اعتماد کنيم.» ترکاوي با اشاره به سرمايه‏گذاراني نظير روتانا که در شرايط سخت ايران، به اين کشور آمدند و اقدام به سرمايه‏گذاري کردند، خاطرنشان کرد: «بايد براي سرمايه‏گذاران دو موضوع را روشن کنيم؛ يکي اينکه خطري سرمايه آنها را تهديد نمي‏کند و ديگري اينکه اين بازار جذاب است.»
مديرعامل اجرايي لينک مي گلوبال چالش اصلي ايران در جذب سرمايه‏خارجي را ارتباط گرفتن و معرفي اين بازار عنوان کرد و افزود: «ما در شرکت خود سعي مي‏کنيم پکيج سرمايه‏گذاري آماده کنيم و در پرتالي که تا تابستان راه‏اندازي خواهيم کرد، سرمايه‏گذاران را توجيه کنيم.» او يادآور شد: «سرمايه‏هاي بسياري در ايران جريان دارد اما همواره در بخش‏هاي سنتي به کار گرفته مي‏شود که بايد با توضيح و تبيين براي سرمايه‏گذاران، مسير حرکت سرمايه را تغيير داد.»عمر کادوري، رئيس کل و مديرعامل اجرايي روتانا نيز خواستار آن شد که دولت ايران برخي اموالش را به صورت ليزينگ و براي ۵۰سال واگذار کند تا سرمايه‏ به زيرساخت‏ها جذب شود.پونت چاتوال، مديرعامل اجرايي دوتچه هاسپيتاليتي نيز ترسيم يک چشم‏انداز عملي را در مقابل سرمايه‏گذار، راهي دانست که او مي‏تواند از طريق آن احساس راحتي کند.