تعطیلات دو روزه

سوءتفاهم «زمستاني» تعطيلات
چرا تعطيلات دو روزه بر طرح هاي ديگر ارجح است؟

نويسنده: پرستو فخاريان

دنياي اقتصاد: درحالي که کليات طرح اصلاح قانون تعطيلات رسمي در کشور ابتداي هفته گذشته در بهارستان رد شد، روز يکشنبه هفته جاري رئيس سازمان حفاظت محيط زيست از تصويب تعطيلات زمستاني مدارس در دولت خبر داد؛ تعطيلاتي که به باور کارشناسان مسکني براي يک درد مزمن به شمار مي رود. معصومه ابتکار درباره روند تصويب اين طرح در دولت توضيح داد: «با حضور گروه هاي مختلف، کار کارشناسي روي اين موضوع صورت گرفت تا بتوانيم تعطيلات آموزش و پرورش را در طول سال توزيع کنيم. وزارتخانه آموزش و پرورش نيز بر اين موضوع تاکيد دارد. علاوه بر اين رئيس سازمان ميراث فرهنگي نيز از اين موضوع استقبال مي کند چون از نظر ايشان در صورت توزيع تعطيلات در طول سال ايراني ها فرصت بيشتري براي گردشگري و بازديد از ميراث فرهنگي کشور دارند.» وي گفت که اين لايحه تقديم مجلس و طي آن خواسته شده تا اختيار تعطيلات مدارس به دولت داده شود.
به اعتقاد معاون رئيس جمهوري، اگر تعطيلات زمستاني داشته باشيم، فشار آلودگي در دي ماه در کلان شهرها کاسته مي شود. اين درحالي است که نتايج بررسي ها و پژوهش هاي صورت گرفته، چيزي به جز اين باور رئيس سازمان محيط زيست را نشان مي دهد. در همين حال و ابتداي هفته جاري نيز ديگر معاون رئيس جمهوري از تلاش سه جانبه سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، سازمان محيط زيست و وزارت آموزش و پرورش در زمينه بازگشت طرح ساماندهي تعطيلات به مجلس به «دنياي اقتصاد» خبر داده بود. زهرا احمدي پور از مکاتباتي سخن گفته بود که طي يک ماه اخير با دولت داشته و در آن بحث هاي زيست محيطي، توزيع سفر و استفاده از ظرفيت هاي اقتصادي در طول سال، در کنار کاهش وقفه هاي تحصيلي را از جمله مزاياي ساماندهي تعطيلات عنوان کرده است. به اعتقاد رئيس سازمان ميراث فرهنگي، اگر تعطيلات ساماندهي پيدا کند قاعدتا از بار ترافيکي شهر تهران کاسته خواهد شد و اين خود يک قدم موثر براي کمک به پايتخت است.
همچنين در صورت اجراي اين طرح، مردم مي توانند براي سفرهاي خود برنامه ريزي داشته باشند و از ظرفيت هاي هتل ها در جريان سفرهاي توزيع شده استفاده کنند. وي البته طولاني بودن تابستان را موجب ايجاد وقفه اي طولاني در آموزش عنوان کرده بود که با ساماندهي تعطيلات مرتفع خواهد شد. احمدي پور البته بر نقش بخش خصوصي نيز تاکيد و ابراز اميدواري کرده بود که اين طرح سال آينده جواب گيرد. به نظر مي رسد اين اتفاقات و اظهارات پيرو تصويب پيشنهاد اصلاح تقويم آموزشي کشور در اواخر آبان ماه در دولت باشد؛ طرحي که به واسطه آن لايحه لغو قانون بازگشايي مدارس در اول مهرماه هر سال با درخواست قيد دو فوريت براي طرح در مجلس تصويب و مقرر شد وزارت آموزش و پرورش طرح تقويم جديد تقويم آموزشي کشور را پس از تاييد کارگروه کاهش آلودگي هواي کلان شهرها براي تصويب نهايي به هيات وزيران ارائه کند.

بي اثر در توزيع سفر
اما آيا تعطيلات زمستاني و طرح هايي از اين دست که تاکنون در دولت مطرح شده، گرهي از اوضاع محيط زيست، آموزش و پرورش، اقتصاد و گردشگري کشور باز خواهد کرد؟ کارشناسان گردشگري از منظر خود اين موضوع را رد مي کنند. به باور آنها، به رغم آنکه برخي مسوولان گردشگري از تعطيلات زمستاني به عنوان عاملي براي توزيع زماني سفر ياد مي کنند اما اين امر نه تنها به توزيع سفر کمک نخواهد کرد، بلکه چالش هاي جديدي را براي مقاصد سفر به ويژه مقاصد سنتي به وجود مي آورد. براساس اين تحليل، تعطيلي دوهفته اي يا ۱۰ روزه مدارس در زمستان به شکل گيري سفر منجر نخواهد شد؛ چراکه مراکز اداري همچنان باز هستند و والديني که فرزندان دانش آموز دارند فرصتي براي سفر نخواهند داشت. از سوي ديگر، حتي با درنظر گرفتن اينکه اين والدين بتوانند مرخصي بگيرند و به سفر بروند، جاده هاي برون شهري زير بار ترافيک هاي سنگين خواهد رفت و بازهم هدفي که گردشگري از تعطيلات زمستاني در نظر دارد، محقق نمي شود.
علاوه بر اين، اين گونه تعطيلات مقطعي به زودي تبديل به چالشي همچون تعطيلات نوروز خواهند شد که مقاصد گردشگري را با هجوم حجم بالايي از گردشگران مواجه مي کند و اين درحالي است که زيرساخت ها براي پذيرايي از اين ميزان از گردشگران در بسياري از شهرها فراهم نيست؛ امري که بر زندگي ساکنان مقاصد گردشگري اثر خواهد گذاشت و موجب نارضايتي آنها خواهد شد. در همين حال اما، تعطيلات دو روزه آخر هفته به دليل توزيع متوازني که در تمام ايام سال دارند، فرصتي دائمي در اختيار مردم مي گذارند که برنامه ريزي هاي بهتري براي سفرهاي خود داشته باشند و حتي تعداد سفرهاي خود را در طول سال افزايش دهند.

مسکني براي آلودگي هوا
تحقق نيافتن توزيع سفر، تنها يکي از مثال هاي نقضي است که بر بي اثر بودن تعطيلات زمستاني صحه مي گذارد. اين طرح در مقوله محيط زيست نيز شکست سنگيني خواهد خورد؛ تا جايي که کارشناسان محيط زيست مي گويند چنين تعطيلات مقطعي تنها شبيه يک مسکن براي درد مزمن آلودگي هوا در کلان شهرها است. به باور آنها، گرچه ممکن است در دوهفته يا ۱۰ روزي که مدارس در زمستان تعطيل هستند، بار ترافيکي شهرها اندکي به صورت موقت کاهش پيدا کند اما راه حل مناسبي براي کاهش آلودگي هوا نيست؛ چه اينکه همچنان حجم عظيمي از کارمندان و صاحبان مشاغل در طول روز با وسايل نقليه خود در شهر جابه جا مي شوند و تردد آنها به اين صورت، آلودگي هوا و آلودگي صوتي را به همراه خواهد داشت.
از طرف ديگر پيشنهاددهندگان اين طرح، اين امر را از نظر پنهان داشته اند که تعطيلي مدارس نمي تواند به خانه نشيني افراد منجر شود و از سوي ديگر، تضميني براي خروج آنها از شهر نيست؛ دو موضوعي که به تردد کمتر شهروندان در شهر مي انجامد و به تبع آن از آلودگي خواهد کاست. اين درحالي است که به اعتقاد اين کارشناسان، تعريف تعطيلات دو روزه آخرهفته مي تواند دست کم در پايان هر هفته از حجم ترافيک شهري و آلودگي هوا بکاهد؛ امري که مقطعي نيست و در تمام فصول سال نيز به آن نياز است. آنها يادآور مي شوند با اوضاعي که کلان شهرهايي همچون تهران به لحاظ آلودگي هوا دارند، بعيد نيست به جز ايام تعطيلات زمستاني مسوولان مجبور شوند باز هم مدارس را تعطيل کنند و اين يعني هدف از ايجاد چنين تعطيلاتي محقق نشده است.

يک باور غلط!
اما بسياري بر اين باورند که تعداد روزهاي تعطيل در ايران زياد است؛ باوري غلط که تاکنون مانع دو روزه شدن تعطيلات هفتگي شده. اين درحالي است که طبق پژوهش هاي صورت گرفته، در صورت افزايش تعطيلات پايان هفته کشورمان به دو روز، تعداد روزهاي تعطيل با احتساب تداخل بين تعطيلات به ۱۲۵روز خواهد رسيد و اين رقم معادل تعداد تعطيلات در کشورهايي مانند ژاپن و برزيل است. حالاتعريف تعطيلات زمستاني مي تواند اين باور غلط «تعطيلات زياد در ايران» را تثبيت کند و مانعي ديگر براي توزيع متوازن تعطيلات در تمام ايام سال باشد؛ اين مساله تازه فارغ از آن است که چنين تعطيلاتي کارآيي لازم و مدنظر مسوولان را ندارد. دولت بايد در نظر بگيرد چنان که مي خواهد با يک تير چند نشان بزند، راهش تصويب تعطيلات زمستاني نيست و اين طرح به زودي دردهاي جديدي به دردهاي کنوني خواهد افزود؛ گرچه شايد بتواند در برخي موارد مکملي بر طرح اصلي ساماندهي تعطيلات باشد.